Een plek
van geloof, hoop en herinnering
Wie de Kapelstraat in Heusden kent, weet dat er op de
Zandberg een bijzonder stukje geschiedenis verscholen ligt. Tussen het groen,
bij een oude dennenboom die er al generaties staat, bevindt zich het Kajotterskapelleke.
Een bescheiden kapel misschien, maar voor velen een plek vol herinneringen,
gebed en verbondenheid.
Het verhaal begint bij de familie Cuppens. Op deze plek plaatste Matheus Cuppens ooit een klein kapelleke tegen de dennenboom. Het was een teken van dankbaarheid en geloof in Onze-Lieve-Vrouw, maar ook een dankbetuiging voor het priesterschap van hun zoon Alfons, die rond 1936 tot priester werd gewijd. Wat begon als een eenvoudig gebedsplekje groeide al snel uit tot een plaats waar mensen samenkwamen.
Toen in 1940 de oorlog uitbrak, werd het kapelleke een plek van troost. Mensen uit de buurt kwamen er bidden, soms alleen, soms samen. Het waren moeilijke jaren. Vaders, zonen en broers leefden in onzekerheid. Het kleine kapelleke op de Zandberg werd een plaats waar men hoop zocht en waar men stil bad voor betere tijden.
In 1942 kwam er een nieuw initiatief. Kapelaan Vanhoudt nam samen met de Kajotters het plan op om een grotere stenen kapel te bouwen. Het moest een stevige plaats worden waar mensen konden blijven samenkomen. Bij het beeld van Onze-Lieve-Vrouw kwam het opschrift:
“Ik ben de Maagd der Armen”
een verwijzing naar de verschijning van Maria in Banneux.
Heel wat mensen uit de buurt hielpen mee aan de bouw. Namen die men zich nog herinnert zijn onder andere Mathias (Tiëès) Cuppens, Frans va Juliana (Reynders), Wies Deelkens de plekker, Vic Eerdekens, Bêr Bijloos, André va Nand (Claes) en aannemer Driessens. Het waren eenvoudige mensen, maar met sterke handen en een groot hart.
De familie Cuppens schonk de berg waarop de kapel werd gebouwd. De familie Reynders gaf een stuk grond zodat men rond de kapel een beeweg kon wandelen. Vandaag bestaat die beeweg helaas niet meer, maar velen herinneren zich nog hoe men vroeger rond de kapel bad en wandelde.
De Zandberg zelf draagt ook een oudere geschiedenis met zich mee. Hij maakte ooit deel uit van de wal die de schansen Geenrijt en Schoot met elkaar verbond.
In die oorlogsjaren vroeg kapelaan Vanhoudt aan de mensen om zoveel mogelijk bij de kapel te komen bidden. Vooral toen verschillende jonge mannen en kajotters naar Duitsland werden gevoerd om er in wapenfabrieken te gaan werken. De angst was groot.
Een familie die in die tijd een bijzondere rol speelde was de familie Aerts. Leonard Aerts, bij velen gekend als “Nar”, was de drijvende kracht achter het gebed voor een veilige thuiskomst van de jongens. Samen met zijn vrouw Mathilde hield hij het geloof en de hoop levend.
Het gebed werd gehoord: de jonge mannen kwamen allemaal veilig terug, onder wie ook hun zoon Jef. Voor de familie Aerts werd het kapelleke een blijvend symbool van dankbaarheid.
Toen vader Nar en moeke Mathilde er niet meer waren, namen de kinderen de zorg voor de kapel verder op zich. Vooral Elza Aerts zette zich jarenlang met hart en ziel in voor het onderhoud. Voor haar was het kapelleke meer dan een monument. Het was een plek waar ze steun en troost vond in moeilijke dagen.
Als kind had Elza zelfs meegeholpen aan de bouw van de kapel. Met een rode en een witte steen in elke hand stapte ze de Zandberg op om de metsers te bevoorraden. Het zijn kleine herinneringen die vandaag nog altijd een glimlach oproepen.
In 2012 werd het 70-jarig bestaan van het Kajotterskapelleke gevierd. Eerst was er een viering in de Sint-Willibrorduskerk, waarna in de namiddag een ingetogen tocht volgde van de Sint-Janskapel naar het Kajotterskapelleke. Nadien werden in De Boshut aan de Bouworde verhalen van vroeger gedeeld en herinneringen opgehaald.
Het werd een warme dag, vol herkenning en verbondenheid.
Anno 2026
Vandaag staat het Kajotterskapelleke nog altijd fier op de Zandberg in Heusden. De oude dennenboom staat er nog bij, alsof hij al die jaren mee heeft gewaakt over de kapel en over de mensen die hier kwamen bidden.
Elk jaar in de maand mei, traditioneel de Mariamaand, wordt de kapel nog steeds met veel zorg onderhouden. Buurtbewoners en betrokken families zorgen ervoor dat de kapel netjes blijft: hier en daar een likje verf, wat herstellingswerken, bloemen bij het beeld van Onze-Lieve-Vrouw en het groen dat rond de kapel wordt bijgehouden.
Zo blijft deze plaats een stille getuige van geloof en verbondenheid doorheen de generaties.
Misschien komt er binnenkort opnieuw een bijzonder moment om samen te komen. In 2027 nadert immers het 85-jarig bestaan van het Kajotterskapelleke. Het zou een mooie gelegenheid kunnen zijn om opnieuw stil te staan bij de geschiedenis van deze kapel, bij de mensen die haar hebben gebouwd en bij de families die haar al zoveel jaren met zorg hebben onderhouden.
Want sommige plekken verdwijnen niet.
Ze blijven bestaan in het landschap,
maar vooral in het hart van de mensen van Heusden.
Ook dank aan Maurice Mues om zijn tekst te verwerken naar dit Nostalgisch moment.
