Net daarom wil het lokaal bestuur zorgvuldig omgaan met de keuzes die nodig zijn om de begraafplaatsen klaar te maken voor de toekomst.“Met het nieuwe reglement leggen we een duidelijk juridisch fundament. Van daaruit bouwen we verder aan een langetermijnvisie die respectvol omgaat met het verleden en tegelijk voldoende ruimte laat voor toekomstige generaties”, zegt burgemeester Mario Borremans.
Duidelijke regels en nieuwe mogelijkheden
Het nieuwe politie- en huishoudelijk reglement actualiseert de bestaande regelgeving en stemt die af op de geldende wetgeving. Het zorgt voor duidelijke en uniforme afspraken over het gebruik en het beheer van alle gemeentelijke begraafplaatsen.Tegelijk worden een aantal mogelijkheden uitgebreid. Zo kunnen voortaan onder bepaalde voorwaarden drie urnen worden begraven in een columbariumnis of urnengraf. Ook voor bepaalde bestaande situaties voorziet de gemeenteraadsbeslissing in overgangsmaatregelen. Zo wordt het onder meer mogelijk om concessies toe te kennen voor grafpercelen die naar het zuidoosten zijn georiënteerd. Ook de opvolging van concessies wordt structureler aangepakt. Een concessie geeft gedurende een bepaalde termijn een gebruiksrecht op een graf, urnengraf, columbariumnis. Voor graven zonder concessie gelden andere termijnen en voorwaarden.
Voldoende ruimte behouden
De beschikbare ruimte op de begraafplaatsen wordt nauwgezet opgevolgd. Uit de huidige cijfers en prognoses blijkt dat op bepaalde begraafplaatsen binnen enkele jaren een tekort aan ruimte kan ontstaan wanneer het huidige beheer ongewijzigd blijft. Daarom wacht Heusden-Zolder niet tot die ruimte daadwerkelijk is opgebruikt. Per begraafplaats wordt bekeken hoe bestaande ruimte beter kan worden benut en waar percelen een nieuwe bestemming kunnen krijgen. Op plaatsen waar de nood het grootst is, werden al percelen herbestemd om ook in de toekomst verschillende vormen van begraving te kunnen blijven aanbieden.
Het doel gaat bovendien verder dan alleen ruimte creëren. De gemeente wil haar begraafplaatsen geleidelijk verder ontwikkelen tot verzorgde, groene en toegankelijke plekken die aansluiten bij de manier waarop mensen vandaag en in de toekomst afscheid nemen en herdenken.
Ook aandacht voor funerair erfgoed
Toekomstgericht beheren betekent ook bewaren wat waardevol is. Daarom laat de gemeente momenteel het funerair erfgoed op haar begraafplaatsen inventariseren door een gespecialiseerde firma. Waardevolle graftekens en andere elementen met een mogelijke historische, artistieke of maatschappelijke betekenis worden daarbij in kaart gebracht. Die inventaris zal mee richting geven aan toekomstige beslissingen over de inrichting en het beheer van de begraafplaatsen. Zo kan bij latere ontruimingen bewust rekening worden gehouden met graven en graftekens die een bijzondere erfgoedwaarde hebben.
Eerste fase in Berkenbos en Zolder
Ondanks de herbestemming van bestaande percelen blijft de beschikbare ruimte op sommige begraafplaatsen op termijn beperkt. Daarom werkte het lokaal bestuur ook een aanpak uit voor de ontruiming van oude graven zonder concessie. Die aanpak zal op alle begraafplaatsen volgens dezelfde principes worden toegepast, met bijzondere aandacht voor menselijke waardigheid, sereniteit, respect en gelijke behandeling.
Berkenbos en Zolder komen als eerste aan bod omdat de nood aan bijkomende ruimte daar het grootst is. Op beide begraafplaatsen komen momenteel ongeveer 1.000 oude graven zonder concessie in aanmerking voor de verdere procedure, samen dus ongeveer 2.000 graven. Het gaat uitsluitend om graven van personen die vóór 31 december 2000 overleden zijn. De betrokken graven zijn daardoor minstens 25 jaar oud.
Bijzondere zones, waaronder de kindergraven, maken geen deel uit van deze fase.
Ruime tijd voor nabestaanden
Dat een graf in deze procedure wordt opgenomen, betekent niet dat het onmiddellijk wordt verwijderd. Integendeel: aan de eigenlijke ontruiming gaat een uitgebreide informatie- en reactietermijn vooraf.
Aan de ingang van de betrokken begraafplaatsen wordt een algemene bekendmaking aangebracht. Ook de betrokken graven of percelen worden individueel aangeduid. Via de gemeentelijke website en de kennisgevingen krijgen nabestaanden duidelijke informatie over de procedure en de mogelijkheden die zij hebben.
Nabestaanden krijgen tot 1 januari 2028 de tijd om te reageren. Zo is er ruim de gelegenheid om informatie in te winnen, contact op te nemen met de gemeente en de verschillende mogelijkheden te bespreken. Wie het graf van een familielid wenst te behouden, kan onder bepaalde voorwaarden kiezen voor een concessie op dezelfde plaats. Waar mogelijk, moedigt het lokaal bestuur aan om te kiezen voor de overbrenging van de stoffelijke resten naar een concessieperceel. Zo kunnen vrijgekomen zones op termijn opnieuw worden ingericht en kan de beschikbare ruimte duurzaam worden benut. Op die manier krijgt de begraafplaats ruimte voor de toekomst, met respect voor de mensen en herinneringen die er hun plaats hebben.
“We beseffen dat beslissingen over graven heel persoonlijk en gevoelig zijn. Daarom kiezen we bewust voor een zorgvuldige en transparante aanpak. We informeren nabestaanden stap voor stap en geven hun ruim de tijd om zich te informeren en een weloverwogen keuze te maken”, zegt schepen van Burgerzaken en Begraafplaatsen Petra Tielens.
Stap voor stap op alle begraafplaatsen
Berkenbos en Zolder vormen de eerste fase. Ook de andere gemeentelijke begraafplaatsen worden de komende jaren stapsgewijs bekeken.
Dat betekent niet dat overal tegelijkertijd ontruimingen zullen plaatsvinden. Voor elke volgende fase neemt het lokaal bestuur een nieuwe beslissing. Betrokken inwoners en nabestaanden worden telkens vooraf en duidelijk geïnformeerd.
Zo wil Heusden-Zolder stap voor stap werken aan begraafplaatsen waar verleden en toekomst samen een plaats krijgen: met respect voor wie er begraven ligt, aandacht voor nabestaanden en voldoende ruimte voor de generaties die volgen.
